Risicomanagement: zo beheers je de risico's van je onderneming

Als ondernemer weet je dat bij het ondernemerschap de nodige risico’s horen. Het is daarom verstandig deze risico’s zo goed mogelijk in kaart te brengen en te beheren.

Dit kan je doen door middel van risicomanagement. Lees ook onze risicomanagement-tips voor ondernemers die op krediet zakendoen. Risicomanagement is een continu proces. Op repeterende basis inventariseer je welke risico’s je met jouw onderneming loopt en vervolgens bepaal je welke impact deze risico’s kunnen hebben. Wanneer deze risico’s de continuïteit van jouw onderneming in gevaar kunnen brengen, dan neem je risicobeperkende maatregelen. Deze risico’s kunnen op veel verschillende vlakken aanwezig zijn. Niet alleen kan jouw inventaris afbranden, maar er bestaat ook de kans dat privacygevoelige informatie kan lekken door een datalek. In dit artikel vertellen we hoe je risicomanagement in grote lijnen binnen jouw onderneming kunt implementeren.

Het risicomanagement proces

Risicomanagement is een middel om de risico’s binnen jouw onderneming in kaart te brengen en mogelijk te beheersen. Je doorloopt in dit proces een vijftal stappen waarmee je risico’s in kaart brengt, beheerst, monitort en rapporteert. Hierna begint deze cyclus opnieuw. Het is een continu proces, omdat er steeds nieuwe risico’s kunnen voordoen die je vervolgens weer wilt beheersen. Hieronder doorlopen we vijf stappen van risicomanagement.

1. Risico-identificatie

In deze stap breng je de risico’s in kaart en vervolgens cluster je ze. Op verschillende vlakken kan je namelijk risico’s lopen. Je kunt bijvoorbeeld onderscheid maken in risico’s op operationeel en strategisch niveau. Daarnaast kan het handig zijn financiële risico’s apart in kaart te brengen.

2. Risicoanalyse

Stap 1 geeft dus inzicht in welke risico’s je met jouw onderneming loopt. Je hebt echter nog geen kennis van de mogelijke impact die deze risico’s kunnen hebben. In deze stap ga je dat uitzoeken. Per risico kijk je welke impact het kan hebben op de continuïteit van jouw onderneming. Zo breng je prioriteit aan in het beheersen van de risico’s.

3. Risicobeheersing

Nu je de risico’s in kaart hebt gebracht en weet hoe groot deze zijn, kan je bepalen welke maatregelen je gaat nemen om deze risico’s te beheersen. Er zijn een aantal opties om die risico’s te beheersen. Je kunt bijvoorbeeld bepaalde activiteiten staken, omdat je er te grote risico’s hebt geïdentificeerd. Een andere manier om maatregelen te nemen tegen te grote risico’s is verzekeren. Daarnaast kan je een nieuw beleid invoeren om risico’s te beperken. 

4.Monitoring van de risico’s

Feitelijk betreft de vierde stap het continue proces. Regelmatig monitor je hoe de risico’s zich ontwikkelen. Door continu veranderende omstandigheden loop je tevens steeds tegen nieuwe risico’s aan. Daarnaast kan de groei van jouw bedrijf resulteren in andere en grotere risico’s.

5.Rapporteren van de risico’s

Uiteraard is het verstandig de risico’s vast te leggen in een goede rapportage. Daarom is dit de vijfde en laatste stap. Door middel van een duidelijk rapportage heeft iedereen een helder beeld waar de risico’s zich binnen de onderneming bevinden en kan daar dan ook naar handelen. Bovendien kan het heel praktisch zijn als risico’s helder zijn gerapporteerd bij het realiseren van groeiambities en bij het formuleren van een nieuwe strategie.

Risico’s wegen met een risicomatrix

Niet elk risico verdient evenveel aandacht. Met een risicomatrix bepaal je snel waar je moet beginnen. Geef elk risico een score van 1 tot 5 voor de kans dat het gebeurt en een score van 1 tot 5 voor de impact als het gebeurt. Vermenigvuldig beide en je hebt de risicoscore.

Score 15 tot 25: direct maatregelen nemen.
Score 8 tot 14: maatregelen inplannen en het risico actief bewaken.
Score 1 tot 7: accepteren en periodiek opnieuw beoordelen.

De grenzen bepaal je zelf, afhankelijk van hoeveel risico jouw onderneming kan dragen.

Vier manieren om met een risico om te gaan

• Vermijden: je stopt met de activiteit die het risico veroorzaakt, bijvoorbeeld leveren aan een markt die te instabiel is.
• Verminderen: je verkleint de kans of de impact, bijvoorbeeld met een kredietlimiet per klant of een back-up van je systemen.
• Overdragen: je legt het risico bij een andere partij, bijvoorbeeld met een verzekering.
• Accepteren: je neemt het risico bewust, omdat het klein is of omdat maatregelen meer kosten dan ze opleveren.

Risicomanagement in de praktijk: drie voorbeelden

Groothandel met een paar grote klanten
Een groothandel in bouwmaterialen haalt 40 procent van zijn omzet bij drie aannemers. Gaat er één failliet, dan raakt dat direct de continuïteit. De kans is gemiddeld, de impact hoog. De groothandel stelt per klant een kredietlimiet vast, spreidt zijn omzet over meer afnemers en draagt het restrisico over met een kredietverzekering.

Installatiebedrijf met vijftien medewerkers
Alle planning zit in het hoofd van één werkvoorbereider en in één softwarepakket. Valt een van beide uit, dan ligt het werk stil. Het bedrijf legt werkprocessen vast, leidt een tweede planner op en regelt een dagelijkse back-up.

Exporteur van machines buiten de EU
Een machinebouwer levert aan een afnemer buiten de EU en factureert in dollars. Hij loopt betalings-, valuta- en politiek risico. Hij vraagt een aanbetaling, dekt de koers af met een valutatermijncontract en verzekert de vordering met een exportkredietverzekering.

Kaders voor risicomanagement: ISO 31000, COSO en RI&E

• ISO 31000 is de internationale richtlijn voor risicomanagement, in Nederland uitgegeven als NEN-ISO 31000. Het is geen certificeringsnorm, maar een kader om je aanpak aan te toetsen.
• COSO ERM is een veelgebruikt raamwerk, vooral bij accountants, dat risicomanagement koppelt aan strategie en prestaties.
• De RI&E (risico-inventarisatie en -evaluatie) is wettelijk verplicht voor iedere werkgever met personeel. Daarin breng je de risico’s voor de gezondheid en veiligheid van je medewerkers in kaart, met een plan van aanpak.

Risicomanagement en het debiteurenrisico

Wanneer je op factuurbasis werkt, dan identificeer je als het goed is ook het debiteurenrisico bij de eerste stap: de risico-identificatie. Het risico dat verscholen zit bij debiteuren, is dat jouw debiteuren niet of te laat betalen. In veel gevallen is dat een risico. Het is verstandig om maatregelen op te nemen in het management wat betreft debiteurenrisico. Deze maatregelen kunnen onder andere het implementeren van een strak debiteurenbeheer en het samenwerken met een goed incassobureau zijn.

Het debiteurenrisico beheersen met een kredietverzekering

Een andere maatregel om het debiteurenrisico te beheersen is het afsluiten van een kredietverzekering. Hier zitten meerdere risico beheersende maatregelen in verscholen. Zo doe je onder andere van tevoren een kredietwaardigheidscheck van de potentiële klant.

Daarnaast heb je met Atradius Collections een uitstekend incassobureau met wereldwijde dekking tot je beschikking. Mocht de betaling uiteindelijk toch uitblijven, dan is 90% van de vordering verzekerd.