Sluiting Straat van Hormuz kan leiden tot recessie wereldeconomie

De hervatte aanvallen tussen de Verenigde Staten en Iran vergroten het risico dat de wereldeconomie richting een recessie beweegt. Als het conflict verder escaleert en de Straat van Hormuz tot het vierde kwartaal gesloten blijft, kan de Brent-olieprijs oplopen tot boven de 160 dollar per vat en valt de mondiale groei volgens Atradius terug naar 1,9 procent in 2026 en 1,4 procent in 2027. In het basisscenario, dat uitgaat van een geleidelijke heropening van de zeestraat en dalende energieprijzen, groeit de wereldeconomie dit jaar met 2,4 procent en trekt de groei in 2027 weer aan naar 3,1 procent. Dat concludeert Atradius in haar halfjaarlijkse Economic Outlook.

Vooral de eurozone is kwetsbaar voor een verdere escalatie, omdat zij sterk afhankelijk is van geïmporteerde energie. Hogere energieprijzen raken de koopkracht van huishoudens, verhogen de kosten voor bedrijven en drukken op de consumptie, investeringen en export. In het basisscenario valt de economische groei in de eurozone terug van 1,5 procent in 2025 naar slechts 0,4 procent in 2026. Voor 2027 voorziet Atradius een voorzichtig herstel naar 1,5 procent.

“De wereldeconomie heeft de eerste economische schok van de oorlog beter doorstaan dan aanvankelijk werd gevreesd, maar de rust blijft broos”, zegt John Lorié, hoofdeconoom van Atradius. “De recente aanvallen laten zien hoe snel de situatie opnieuw kan omslaan. Vooral Europa is gevoelig voor een nieuwe stijging van de energieprijzen, omdat het veel sterker afhankelijk is van energie-import dan de Verenigde Staten.”

Verenigde Staten en China ondersteunen wereldeconomie

De Verenigde Staten blijven voorlopig de sterkst presterende ontwikkelde economie. De Amerikaanse groei komt volgens Atradius uit op 2,2 procent in 2026 en 2,6 procent in 2027. De economie profiteert van de binnenlandse energieproductie, een expansief begrotingsbeleid en vooral omvangrijke investeringen in AI, technologie en datacenters. Atradius waarschuwt wel dat de Amerikaanse economie steeds sterker afhankelijk wordt van een beperkt aantal groeimotoren. De groei leunt vooral op de technologiesector, energie-export en de consumptie van huishoudens met hogere inkomens. Hierdoor neemt de kwetsbaarheid voor nieuwe schokken of beleidsfouten toe. 

Ook China blijft een belangrijke bijdrage leveren aan de wereldeconomie. Atradius verwacht een groei van 4,8 procent in 2026 en 4,6 procent in 2027. De sterke Chinese export compenseert voorlopig de zwakke binnenlandse vraag. Daarbij profiteert China van de wereldwijde vraag naar goederen voor AI-investeringen en de energietransitie, waaronder elektronica, batterijen en elektrische voertuigen.

Europa en Nederland moeten AI sneller toepassen

Europa is volgens Atradius niet alleen extra kwetsbaar voor hogere energieprijzen, maar profiteert ook veel minder dan de Verenigde Staten van de investeringsgolf in AI. Grootschalige AI-investeringen blijven in de eurozone vooralsnog uit, terwijl het concurrentievermogen van de Europese industrie al onder druk staat. De eerste positieve effecten van de Amerikaanse AI-boom beginnen Europa inmiddels wel te bereiken. Een bredere toepassing van AI kan de productiviteit verhogen, de concurrentiepositie versterken en bedrijven helpen om stijgende kosten beter op te vangen. Daarvoor moeten Europese bedrijven meer investeren in digitale infrastructuur en de toepassing van AI binnen hun bedrijfsvoering. 

Voor Nederland voorziet Atradius een economische groei van 1,0 procent in 2026, gevolgd door een gematigd herstel naar 1,3 procent in 2027. De gevolgen van het conflict lopen vooral via de energierekening. Hoewel de Nederlandse export ondanks de Amerikaanse invoertarieven redelijk standhoudt, maakt de aanhoudende onzekerheid over het internationale handelsbeleid bedrijven terughoudend. Hierdoor blijft de groei van de bedrijfsinvesteringen voorlopig zwak. 

“Europa kan zijn afhankelijkheid van geïmporteerde energie niet van de ene op de andere dag verminderen, maar kan wel zijn eigen verdienvermogen versterken”, aldus Lorié. “De Verenigde Staten laten zien dat investeringen in AI de economische groei kunnen ondersteunen. Voor Europa en Nederland ligt de uitdaging nu vooral in het breder toepassen van deze technologie binnen bedrijven. Dat kan de productiviteit verhogen, nieuwe investeringen aanjagen en de economie weerbaarder maken tegen toekomstige schokken.”