Na maanden van uitstel heeft de Europese Unie een voorlopig akkoord bereikt over de uitvoering van het Turnberry-handelskader met de Verenigde Staten. De Commissie internationale handel van het Europees Parlement heeft het akkoord goedgekeurd, waarmee de weg is vrijgemaakt voor definitieve ratificatie tijdens een plenaire stemming die gepland staat voor 16 juni.
De overeenkomst, die officieel de "Overeenkomst inzake wederzijdse, eerlijke en evenwichtige handel" heet, werd in de zomer van 2025 gesloten in het golfresort van president Trump in Turnberry, Schotland.
Gefrustreerd door de trage voortgang had president Trump gedreigd een tarief van 25% op Europese voertuigen in te stellen als de overeenkomst niet tegen juli rond zou zijn. Een definitieve ratificatiestemming wordt nu medio juni verwacht, waardoor het onmiddellijke risico van nieuwe tarieven wordt vermeden.
De overeenkomst is bedoeld om een zekere mate van stabiliteit voor Europese bedrijven te herstellen, maar gaat gepaard met aanzienlijke compromissen. De goedkeuring in Brussel volgde op intense interne onderhandelingen en de opname van een reeks waarborgen om de EU-industrie te beschermen.
Een voorzichtige terugkeer naar stabiliteit
In essentie vereist het Turnberry-kader dat de EU de invoerheffingen op Amerikaanse industriële goederen en bepaalde landbouwproducten opheft. In ruil daarvoor zullen de Verenigde Staten de invoerheffingen op de meeste Europese exportproducten beperken tot 15%.
De overeenkomst moet nog formeel worden geratificeerd door het Europees Parlement, en het kan een uitdaging zijn om een meerderheid te behalen. Toch is goedkeuring in juni het meest waarschijnlijke scenario. Bedrijven zijn op zoek naar voorspelbaarheid na een langdurige periode van tariefescalatie tijdens de tweede ambtstermijn van president Trump.
Ons basisscenario is dat de overeenkomst wordt geratificeerd, waarbij de tarieven zich stabiliseren rond de 15%, wat exporteurs een zekere mate van voorspelbaarheid biedt.
Dana Bodnar
Dana Bodnar, senior econoom bij Atradius, zegt: „Ons basisscenario is dat de overeenkomst wordt geratificeerd, waarbij de tarieven zich stabiliseren rond de 15%, wat exporteurs een zekere mate van voorspelbaarheid biedt. Dit weerspiegelt de sterke economische onderlinge afhankelijkheid tussen de twee blokken, evenals de politieke prikkels aan beide kanten om verdere escalatie te voorkomen. In een negatief scenario zou de deal na juli echter ontrafeld raken, wat zou leiden tot een hernieuwde escalatie van de tarieven, mogelijke vergeldingsmaatregelen van de EU en een sectorspecifieke handelsoorlog.”
Dit komt op een moeilijk moment voor de Europese verwerkende industrie. De Amerikaanse tarieven hebben de exportvraag verzwakt, terwijl de stijgende Chinese import de binnenlandse markten onder druk zet. In deze context zien veel bedrijven een onvolmaakte overeenkomst wellicht als een beter alternatief dan aanhoudende onzekerheid.
Automobielsector onder druk
.2026-06-05-08-51-07.png)
Als er geen akkoord was bereikt, zou de sector te maken hebben gekregen met een Amerikaans tarief van 25% op Europese auto's. De auto-export naar de VS daalde in 2025 met 17%, terwijl de invoer van Chinese elektrische voertuigen met 50% steeg. Duitsland importeerde voor het eerst meer auto's uit China dan het daarheen exporteerde.
In een negatief scenario zou de overeenkomst na juli echter op de klippen lopen, wat zou leiden tot een nieuwe escalatie van de invoerheffingen, mogelijke vergeldingsmaatregelen van de EU en een sectorale handelsoorlog.
Dana Bodnar
Europese autofabrikanten staan nu al van twee kanten onder druk. Chinese importproducten winnen marktaandeel op de binnenlandse markt, terwijl de toegang tot de Amerikaanse markt steeds verder wordt beperkt. Een invoerheffing van 25% zou een zware klap zijn geweest. Turnberry biedt geen volledige oplossing, maar verlicht wel de druk aan één kant.
Ook in andere sectoren nam de EU-import uit China toe, met name op het gebied van batterijen, machines, elektronica, textiel en consumptiegoederen. Tegelijkertijd daalde de export naar de VS in bijna alle sectoren, met uitzondering van de farmaceutische sector.
Alles bij elkaar wijzen deze trends op een bredere structurele uitdaging: de Europese industrie staat tegelijkertijd onder druk van zowel de VS als China, wat bijdraagt aan een geleidelijke uitholling van het concurrentievermogen, ondanks de aanhoudende groei van de handel.
Een onbetrouwbare partner
Tegen deze achtergrond is de hoop dat Turnberry zal helpen om de uitdaging op het gebied van het Europese concurrentievermogen aan te pakken. Er is echter een duidelijk neerwaarts risico dat de overeenkomst zou kunnen ontrafelen, wat nieuwe handelsspanningen zou kunnen veroorzaken.
Een dergelijk scenario zou gevolgen hebben voor beide economieën. Europa is wellicht kwetsbaarder, gezien de aanhoudende gevolgen van de recente energieschok. Dat gezegd hebbende, heeft ook de Verenigde Staten sterke prikkels om de overeenkomst in stand te houden. Stijgende prijzen drukken op de Amerikaanse consumenten, en de tussentijdse verkiezingen naderen.
Ondanks dit wederzijdse belang blijft het vertrouwen kwetsbaar. Europese beleidsmakers blijven de VS onder de huidige regering als een onvoorspelbare partner beschouwen. Daarom bevat de overeenkomst meerdere waarborgen die bedoeld zijn om bescherming te bieden tegen niet-naleving.
Een belangrijk risico is gedeeltelijke naleving, waarbij de Verenigde Staten verhoogde tarieven in specifieke sectoren handhaven terwijl ze zich formeel aan de overeenkomst houden. Dit roept de vrees op dat Washington weliswaar samenwerking signaleert, maar de geest van de overeenkomst niet volledig eerbiedigt.
Staal en aluminium als eerste test
De inzet van de VS zal snel op de proef worden gesteld. In april heeft de regering-Trump tarieven van maximaal 50% op staal en aluminium ingevoerd, en EU-producenten zijn momenteel niet vrijgesteld. Europese onderhandelaars hebben bepalingen bedongen die het mogelijk maken de overeenkomst op verzoek van het Parlement of een lidstaat op te schorten als deze tarieven tegen het einde van het jaar niet worden verlaagd.
Tot de helft van het in de EU geproduceerde staal en aluminium zou te maken kunnen krijgen met invoerheffingen van wel 50%. Producenten gaan ervan uit dat deze binnen de limiet van 15% zullen blijven; mocht dat niet het geval zijn, zou dat een grote tegenslag betekenen en een directe bedreiging vormen voor de overeenkomst.
Dana Bodnar
"De Europese Commissie schat dat tot de helft van het in de EU geproduceerde staal en aluminium te maken zou kunnen krijgen met invoerheffingen van maximaal 50%", aldus Bodnar. "Dit omvat niet alleen grondstoffen, maar ook een breed scala aan verwerkte producten. Producenten verwachten dat deze tarieven zullen dalen tot het maximum van 15%. Als dat niet gebeurt, zou dat een grote tegenslag betekenen en een directe bedreiging voor de overeenkomst vormen."
De opschortingsclausule is niet de enige waarborg die in de tekst is opgenomen. Brussel zou de tariefverlagingen ook kunnen opschorten als een sterke stijging van de Amerikaanse invoer de Europese industrie bedreigt, en dankzij een vervalclausule loopt de overeenkomst in 2029 af als ze niet wordt verlengd.
Een onzeker juridisch en beleidsklimaat
.2026-06-05-09-40-37.png)
De vooruitzichten op langere termijn worden verder bemoeilijkt door ontwikkelingen in het Amerikaanse handelsbeleid. In februari oordeelde het Hooggerechtshof dat de International Emergency Economic Powers Act niet mag worden gebruikt om tarieven op te leggen, waardoor twijfel is ontstaan over de rechtsgrondslag van bestaande maatregelen.
Tegelijkertijd hebben de VS tarieven in toenemende mate ingezet als een actief beleidsinstrument. Er zijn tijdelijke maatregelen ingevoerd, waaronder een algemeen tarief van 10% dat mogelijk oploopt tot 15%, en ook deze zijn het voorwerp van juridische procedures. Deze combinatie van juridische onzekerheid en beleidsvolatiliteit versterkt de kwetsbaarheid van het huidige kader.
Afhankelijk van hoe vrijstellingen worden toegepast, zou een algemeen tarief van 10 % de effectieve last voor de EU-uitvoer licht kunnen verminderen in vergelijking met Turnberry, terwijl een tarief van 15 % deze zou verhogen. Het blijft onduidelijk hoe deze regelingen in de praktijk op elkaar zouden inwerken.
Uiteindelijk hebben Europese wetgevers in de ratificatietekst geen melding gemaakt van geopolitieke spanningen, hoewel er uitgebreid is gesproken over een clausule die Amerikaanse agressie in verband brengt met het mislukken van de overeenkomst. De kwestie blijft hoog op de agenda van de Europeanen staan. De aandacht van Washington ligt momenteel misschien elders, maar de kwestie Groenland kan de Turnberry-overeenkomst doen mislukken en een trans-Atlantische handelsoorlog opnieuw aanwakkeren.
Een voorzichtige stap voorwaarts
In deze context is het besluit van de EU om door te gaan met de uitvoering een voorzichtige stap in de richting van stabilisatie van de trans-Atlantische handel. De overeenkomst is niet perfect, maar kan op korte termijn enige zekerheid bieden.
De duurzaamheid ervan blijft echter twijfelachtig. Het handelsbeleid van de VS blijft onvoorspelbaar, structurele spanningen blijven bestaan en juridische uitdagingen kunnen belangrijke elementen van het kader ondermijnen. De Turnberry-overeenkomst streeft ernaar stabiliteit te creëren uit chaos, maar de handel tussen de EU en de VS gaat hoe dan ook een onzekere toekomst tegemoet.
Neem contact met ons op om te ontdekken hoe je jouw eigen kredietrisicostrategie kunt versterken en hoe wij jou kunnen helpen om voorop te blijven lopen.
