Terwijl zijn regering worstelt met een stijgende staatsschuld en een trage groei, zet de Franse premier Sébastien Lecornu in op een combinatie van bezuinigingen, loonbevriezingen en gerichte belastingmaatregelen om de overheidsfinanciën onder controle te krijgen en het vertrouwen te herstellen.
Alles bij elkaar bedragen de begrotingsconsolidatiemaatregelen in het ontwerp van de begrotingswet voor 2027, waarover momenteel in het parlement wordt gedebatteerd, volgens de huidige ramingen van de regering ongeveer 54 miljard euro, hoewel het definitieve pakket nog onderhevig is aan parlementaire onderhandelingen.
De omvang van de taak is enorm. De Franse overheidsschuld zal naar verwachting eind 2026 119,3% van het bbp bedragen en in 2027 121,7%. De regering wil het tekort volgend jaar terugbrengen tot 5% van het bbp, hoewel veel economen van mening zijn dat de kans dat die doelstelling wordt gehaald klein is. Onafhankelijke prognoses wijzen erop dat het tekort waarschijnlijker tussen 5,2% en 5,5% van het bbp zal blijven.
De Hoge Raad voor de Overheidsfinanciën, de onafhankelijke begrotingswaakhond van Frankrijk, verklaarde dat de plannen voor tekortreductie in de begroting het minimum waren dat redelijkerwijs kon worden verwacht, en zette vraagtekens bij de economische prognoses van de regering. Ook de financiële markten hebben een waarschuwing afgegeven. Het renteverschil tussen Franse 10-jarige staatsobligaties en Duitse Bunds is opgelopen van ongeveer 128 basispunten begin oktober tot ongeveer 160 basispunten op het moment van schrijven, wat zowel de bezorgdheid van beleggers als de aanhoudende marktvolatiliteit illustreert.
Begrotingsuitdagingen hebben concrete gevolgen. Hogere financieringskosten voor de overheid kunnen leiden tot strengere financieringsvoorwaarden, zwakkere economische groei en een lager ondernemersvertrouwen. Naarmate de liquiditeitsdruk toeneemt, gaan bedrijven doorgaans defensiever opereren: ze stellen betalingen uit, beschermen hun kasreserves en verscherpen de kredietvoorwaarden voor klanten. Het gevolg is dat er minder geld door de toeleveringsketens stroomt en de druk op het werkkapitaal toeneemt.
Als Frankrijk er niet in slaagt zijn oplopende overheidsschuld te stabiliseren, zullen de gevolgen verder reiken dan de landsgrenzen. Als tweede economie van de eurozone en een van ’s werelds grootste handelsnaties is de begrotingsontwikkeling van Frankrijk van internationaal belang. Een langdurige krapte zou de vraag, de financieringsvoorwaarden en het betalingsgedrag in wereldwijde toeleveringsketens kunnen beïnvloeden.
Politieke versnippering bemoeilijkt de goedkeuring van de begroting
De meest recente ontwikkeling van de spread onderstreept de hernieuwde druk op de Franse financieringskosten. Beleggers eisen een hogere premie voor het aanhouden van Franse staatsobligaties, omdat zij twijfelen aan het vermogen van de regering om de overheidsfinanciën op een duurzaam pad te brengen. Er zijn twee belangrijke redenen voor hun scepsis.
1. De begrotingsaannames lijken optimistisch
De regering voorspelt een bbp-groei van 1% in 2027, iets boven de prognose van onze economen van 0,8%. Ook voorspelt zij een inflatie van 1,8%, wat lager is dan verschillende onafhankelijke prognoses van rond de 2,5%. De markten vrezen dat het begrotingsplan berust op relatief gunstige economische aannames.
De plannen van Lecornu blijven bovendien kwetsbaar voor externe gebeurtenissen. Het conflict tussen de Verenigde Staten en Iran, in combinatie met verstoringen in de Straat van Hormuz, zou de energieprijzen hoog kunnen houden. Mocht de inflatie hardnekkiger blijken, dan zouden de financieringskosten langer op een hoger niveau kunnen blijven en zou de economische groei verder kunnen verzwakken.
De aanhoudende inflatie en de lagere groei zouden samen de vooruitzichten op een aanzienlijke vermindering van het Franse begrotingstekort volgend jaar kunnen ondermijnen
John Lorié
“De combinatie van hardnekkige inflatie en lagere groei zou de vooruitzichten op een aanzienlijke vermindering van het Franse begrotingstekort volgend jaar kunnen ondermijnen”, zegt John Lorié, hoofdeconoom bij Atradius. „Gezien de toezeggingen om de uitgaven op het gebied van defensie, gezondheidszorg en andere sectoren te verhogen, zou de overheidsschuld kunnen toenemen. Aangezien ook de financieringskosten stijgen, zou het begrotingstekort dan kunnen toenemen in plaats van afnemen.“
2. De Franse politiek zou het pakket kunnen afzwakken
De Franse regering heeft haar begroting voor 2026 pas aangenomen na maanden van geruzie en een reeks politieke crises. Sindsdien is er weinig veranderd. De regering wordt opnieuw geconfronteerd met een versnipperd parlement, waardoor een soepele goedkeuring van de begroting onwaarschijnlijk is.
Het is een bekend patroon. In 2025 werd het pakket voor begrotingsconsolidatie als gevolg van politieke tegenstand teruggebracht van 60,6 miljard euro naar 50 miljard euro. Veel waarnemers verwachten dat de huidige begroting soortgelijke concessies zal vereisen. Als de regering probeert de begroting door het parlement te dwingen, zou zij te maken kunnen krijgen met een motie van wantrouwen.
Wat de onzekerheid nog vergroot, is dat Frankrijk steeds dichter bij de volgende presidentsverkiezingen komt. Hoewel kandidaten zich steeds meer bewust lijken te zijn van de kwetsbaarheid van de huidige staat van de overheidsfinanciën, is de politieke onzekerheid groot. Dit maakt het voor beleggers moeilijker om de langetermijnrichting van het begrotingsbeleid in te schatten en voegt een extra risicolaag toe voor de financiële markten.
Een staatsschuldprobleem, nog geen crisis
Tegen deze achtergrond is de bezorgdheid van beleggers begrijpelijk. Stijgende schuldenniveaus en twijfels over het vermogen van de regering om begrotingsconsolidatie te realiseren, hebben het vertrouwen aangetast. Maar bezorgdheid is niet hetzelfde als een crisis.
„De overheidsschuld bereikt misschien wel recordhoogtes, maar Frankrijk is nog steeds een belangrijke economie met een sterke toegang tot de kapitaalmarkten“, zegt John Lorié. „Kredietbeoordelaar Fitch heeft onlangs zijn A+-rating opnieuw bevestigd. Het gaat vandaag de dag niet om een financieringscrisis, maar om de geleidelijke uitholling van de reputatie van het land op het gebied van begrotingsduurzaamheid en de daarmee gepaard gaande stijging van de financieringskosten, die een halt moet worden toegeroepen.”
Portugal laat zien dat verloren begrotingsgeloofwaardigheid kan worden hersteld, maar het benadrukt ook de omvang van de uitdaging waar Frankrijk voor staat. Sinds de staatsschuldencrisis heeft Portugal zijn schuldenlast teruggedrongen door aanhoudende uitgavenbeperkingen, sterkere werkgelegenheidsgroei en voortdurende politieke steun voor begrotingsdiscipline. Het profiteerde ook van een langdurige periode waarin de economische groei hoger lag dan de gemiddelde rente die op staatsschulden werd betaald.
Frankrijk kan die omstandigheden echter niet zomaar evenaren. De hervormingen in Portugal volgden op een internationale reddingsoperatie, terwijl de huidige situatie wordt gekenmerkt door hogere rentetarieven, uitgavendruk als gevolg van de vergrijzing en stijgende defensie-uitgaven. Portugal biedt daarom eerder een les in het herstellen van geloofwaardigheid dan een kant-en-klaar blauwdruk.
De markten vrezen niettemin dat Frankrijk politiek te versnipperd is om de moeilijke beslissingen te nemen die nodig zijn om de overheidsfinanciën te verbeteren. Naarmate het vertrouwen afneemt, stijgen de financieringskosten. Hogere financieringskosten maken begrotingsconsolidatie vervolgens moeilijker, waardoor een vicieuze cirkel ontstaat waaruit moeilijk te ontsnappen is.
De gevolgen voor het bedrijfsleven
De verslechtering van de overheidsfinanciën werkt op verschillende manieren door in de reële economie. Het belangrijkste is dat wanneer overheden meer betalen om te lenen, de financieringskosten over het algemeen stijgen. Bedrijven hebben al te maken met hogere kosten en uitdagende handelsomstandigheden. Aanhoudende begrotingsonzekerheid zou de toegang tot krediet en investeringen moeilijker of duurder kunnen maken.
De grote onzekerheid rond de Franse overheidsfinanciën, die nog wordt versterkt door een moeilijke politieke situatie, zorgt ervoor dat bedrijven terughoudend zijn om op korte termijn grote investeringen te doen
Christophe Cherry
“Voor bedrijven in Frankrijk zouden hogere rendementen op staatsobligaties op termijn kunnen leiden tot hogere herfinancieringskosten en een beperktere toegang tot krediet, en hoe langer de regering de noodzakelijke begrotingsaanpassingen uitstelt, hoe hoger de kosten voor het bedrijfsleven zouden kunnen uitvallen”, zegt Christophe Cherry, regionaal directeur voor Frankrijk, België en Luxemburg. „Uiteindelijk drukt een hoge overheidsschuld op het investeringsvermogen van bedrijven en zet deze druk op marges en liquiditeit“, voegt Cherry toe. „De grote onzekerheid rond de Franse overheidsfinanciën, versterkt door een moeilijke politieke situatie, maakt dat bedrijven terughoudend zijn om op korte termijn aanzienlijke investeringen te doen.“
Er zijn aanwijzingen dat deze druk al van invloed is op het betalingsgedrag van bedrijven. Uit de Atradius Payment Practices Barometer 2026 blijkt dat betalingsachterstanden ongeveer drie op de vijf ondervraagde bedrijven in Frankrijk treffen.
Het betalingsrisico van klanten blijft het werkkapitaal onder druk zetten, hoewel de druk er anders uitziet dan een jaar geleden, toen bijna een derde van de ondervraagde Franse bedrijven melding maakte van langere incassocycli, terwijl veel bedrijven gebruik maakten van factuurfinanciering en bankleningen om de druk op de liquiditeit te verlichten. Dit jaar is de druk duidelijker merkbaar in het dagelijkse kasbeheer: ongeveer 40% meldt problemen met de cashflowplanning en iets meer dan een derde heeft te maken met een verminderde liquiditeitsruimte. Bovendien heeft ongeveer één op de zeven bedrijven betalingen aan leveranciers uitgesteld of te maken gehad met een grotere financieringsbehoefte.
Bijna de helft van de ondervraagde leveranciers heeft de B2B-verkoop op krediet teruggeschroefd, waardoor het handelskrediet nog maar 22% van de B2B-omzet uitmaakt. Vooruitkijkend verwacht 38% dat het risico op insolventie bij klanten de komende 12 maanden verder zal stijgen, terwijl 52% verwacht dat het op een hoog niveau zal blijven. Deze bevindingen wijzen erop dat veel Franse bedrijven de huidige periode zijn ingegaan met beperkte liquiditeit en een defensieve houding ten aanzien van handelskrediet.
De huidige situatie kan niet oneindig voortduren. Op een gegeven moment zal Frankrijk zijn begrotingspositie moeten verbeteren door een combinatie van hogere inkomsten, lagere uitgaven of beide. Hoe langer de aanpassing wordt uitgesteld, hoe groter het risico dat de markten een nog hogere premie eisen voor de financiering van de Franse staatsschuld.
Gematigde groei en krappere financiële omstandigheden zouden de bestaande druk kunnen versterken. Door zwakkere omzetten en lagere marges zouden bedrijven minder goed in staat zijn om betalingsachterstanden of financieringsschokken op te vangen. Bedrijven zouden hierop kunnen reageren door hun kaspositie te beschermen, betalingsvoorwaarden voor klanten aan te scherpen en handelskrediet selectiever te verlenen. Als de omstandigheden verder verslechteren, zou het insolventierisico kunnen toenemen.
Een uitdaging voor het bedrijfsleven
Frankrijk stevent misschien niet af op een begrotingscrisis, maar de huidige begrotings- en politieke onzekerheden zorgen voor een uitdagender klimaat voor bedrijven en beleggers.
De gevolgen blijven niet beperkt tot de Franse grenzen. Een afgenomen vertrouwen en strengere financieringsvoorwaarden kunnen doorwerken in internationale toeleveringsketens, met gevolgen voor het betalingsgedrag, het werkkapitaal en het insolventierisico. De commerciële gevolgen zullen zich waarschijnlijk geleidelijk manifesteren. Bedrijven die in Frankrijk actief zijn of handel drijven met Franse tegenpartijen, moeten het betalingsgedrag van klanten, insolventietrends, begrotingsonderhandelingen en beleidsbeslissingen van de ECB nauwlettend volgen. Een robuust kredietbeheer en handelskredietverzekering kunnen helpen de cashflow te beschermen als de omstandigheden verslechteren.
Het begrotingstraject van Frankrijk is niet langer uitsluitend een kwestie van overheidsfinanciën, maar wordt in toenemende mate een bedrijfsrisico dat bedrijven die in Frankrijk actief zijn, actief in de gaten moeten houden.
Neem contact met ons op om te ontdekken hoe je jouw eigen kredietrisicostrategie kunt versterken, en ontdek hoe wij jou kunnen helpen om voorop te blijven lopen.
