Vertrouwen exporteurs op laagste niveau sinds financiële crisis

Ondanks een exportgroei van 3 procent - het hoogste niveau in twee jaar - is het vertrouwen onder Nederlandse exporteurs gedaald naar het laagste punt sinds de financiële crisis. Bedrijven beoordelen het economische klimaat met een magere 5,9, wat duidt op pessimisme, terwijl de export juist veerkrachtig blijft presteren. Vooral de Verenigde Staten gelden als belangrijke groeimotor, maar tegelijkertijd beschouwen exporteurs de Amerikaanse markt óók als risicovol door handelsbeperkingen en politieke onzekerheid. Geopolitieke spanningen en handelstarieven worden door bedrijven dan ook massaal genoemd als grootste bedreiging voor verdere groei. Deze onzekerheid heeft ook invloed op de keuze voor afzetmarkten waar Nederlandse bedrijven willen groeien. Dat blijkt uit Trends in Export, het jaarlijkse onderzoek van Atradius en evofenedex dat vandaag is gepubliceerd.

Exporteurs realiseren een steeds groter deel van hun omzet binnen de Europese Unie. Terwijl vorig jaar nog 67 procent van de exportomzet uit de EU kwam, ligt dat aandeel nu boven de 70 procent. Daarmee zet de verschuiving naar een meer regionaal georiënteerde export zich voort en kiezen Nederlandse bedrijven vaker voor nabijgelegen, stabiele markten. Duitsland blijft de belangrijkste exportbestemming, gevolgd door België, Frankrijk, Italië en Spanje. Ook op langere termijn zien exporteurs Europa als de meest kansrijke regio. “In een tijd van verschuivende machtsblokken biedt de Europese markt stabiliteit, nabijheid en voorspelbaarheid”, zegt Bart Jan Koopman, algemeen directeur van evofenedex. “Tegelijkertijd ziet de helft van de bedrijven geopolitieke onrust als grootste obstakel voor verdere groei en noemt 37 procent handelsoorlogen als risico. Daardoor wordt de Nederlandse export minder mondiaal en meer regionaal georiënteerd. Europa blijft het fundament en dat maakt het des te urgenter om de interne markt verder te versterken en te versoepelen.”

VS grootste kans en risico voor Nederlandse exporteurs

Ondanks geopolitieke spanningen en het grillige Amerikaanse handelsbeleid blijven de VS een cruciale afzetmarkt. Nederlandse bedrijven noemen de VS het vaakst als markt waar zij in 2026 een omzetstijging verwachten, maar tegelijkertijd staat het land óók in de top van verwachte omzetdalers. Dit maakt duidelijk dat kansen en risico’s in deze markt dichtbij elkaar liggen. Ook lijkt de groei in de VS deels deels te zijn veroorzaakt door het naar voren halen van orders in de aanloop naar hogere handelstarieven. Andere regio’s, zoals Noord-Amerika en het Midden-Oosten, worden minder vaak als kansrijk gezien dan vorig jaar. Daarmee wordt duidelijk dat de internationale vraag steeds moeilijker te voorspellen is en exportgroei minder vanzelfsprekend wordt.

Interne knelpunten kosten export miljarden

Niet alleen externe factoren remmen de exportgroei, ook in bedrijven zelf blijft veel potentieel onbenut. Twee op de drie exporteurs geven aan dat interne belemmeringen - zoals personeelstekorten, productaanpassingen en prijsbeleid - de groei beperken. Omgerekend betekent dit dat een aanzienlijk deel van de Nederlandse export, goed voor honderden miljarden euro’s, te maken heeft met remmende factoren. Exporteurs schatten dat deze interne knelpunten leiden tot gemiddeld bijna 10 procent omzetverlies. Dat komt neer op circa 70 miljard euro aan gemiste exportomzet en mogelijk 20 tot 25 miljard euro aan misgelopen winst. Vooral capaciteitstekorten en organisatorische beperkingen worden vaak genoemd. Problemen met financiering en exportkredietverzekeringen komen minder vaak voor, maar hebben wel een grote impact als ze zich voordoen.

Exporteurs opnieuw strikter met betalingscondities

Ook dit jaar zijn Nederlandse exporteurs strikter met betalingscondities. De verslechterde kredietwaardigheid van internationale klanten draagt hieraan bij.

Landen waar sprake is van de grootste betalingsproblemen zijn Frankrijk en Italië - waar 8 procent van de exporteurs problemen ervaart - België (7 procent), Duitsland (6 procent), Spanje (5 procent) en het Verenigd Koninkrijk (5 procent). “We zien dat exporteurs steeds scherper sturen op zekerheden en betaaltermijnen. Dat is begrijpelijk in een omgeving waarin de kredietwaardigheid van afnemers onder druk staat, maar het vraagt ook om maatwerk. Wie internationale klanten goed screent en de juiste vormen van kredietverzekering inzet, kan verantwoord zakendoen in landen waar betalingsrisico’s toenemen, zonder groeikansen te laten liggen”, aldus Tom Kaars Sijpesteijn, directeur van Atradius Nederland.

De uitkomsten van Trends in Export 2026 kunnen worden geraadpleegd via https://trendsinexport.atradius.nl/rapporten.