Bedrijven over de hele wereld worden geconfronteerd met hernieuwde economische onzekerheid nu de wereldwijde spanningen blijven toenemen. In deze context is het niet verwonderlijk dat zelfs gerenommeerde Europese bedrijven steeds vaker in financiële moeilijkheden komen.
Maar financiële problemen hoeven niet te betekenen dat een bedrijf failliet gaat, en een crisis hoeft niet te eindigen in een insolventieprocedure. Wanneer levensvatbare bedrijven in financiële moeilijkheden raken, hebben ze een manier nodig om insolventie te vermijden en hun activiteiten voort te zetten, zodat er ruimte ontstaat voor herstel en een nieuwe start. Het is in niemands belang – noch dat van eigenaren, investeerders, werknemers, klanten of crediteuren – dat goede bedrijven failliet gaan.
Een mogelijke oplossing is preventieve herstructurering. Simpel gezegd stelt preventieve herstructurering bedrijven die in financiële moeilijkheden verkeren in staat om nieuwe afspraken te maken met kredietverstrekkers, kosten te besparen of nieuwe investeringen aan te trekken voordat ze met een insolventieprocedure worden geconfronteerd. Het doel is om vroegtijdig en in overleg met de relevante belanghebbenden op te treden om levensvatbare bedrijven te redden in plaats van ze failliet te laten gaan.
Hoewel preventieve herstructurering niet nieuw is, had een verwarrende verscheidenheid aan regels in de EU ervoor gezorgd dat deze minder effectief was dan anders het geval zou zijn geweest. De EU-lidstaten hadden nooit uniforme normen voor herstructureringsprocedures, wat werd beschouwd als een belemmering voor grensoverschrijdende investeringen en dus als een essentieel concurrentienadeel voor de EU-kapitaalmarkt. Als reactie hierop heeft de EU Richtlijn (EU) 2019/1023 inzake preventieve herstructureringskaders aangenomen, vaak bekend als de “Richtlijn preventieve herstructurering” of PRD 2019. Het doel van de richtlijn is om gemeenschappelijke normen vast te stellen en de regels voor financiële herstructurering in alle EU-lidstaten gelijk of op zijn minst vergelijkbaar te maken. De richtlijn is bedoeld om bedrijven een "tweede kans" te bieden door hen in een vroeg stadium toegang te geven tot efficiënte herstructureringsprocedures, om zo insolventie en onnodig banenverlies te voorkomen. De verlengde termijn voor de implementatie verstreek in 2022. Sommige "laatkomers" onder de lidstaten konden de implementatie echter pas in 2025 afronden.
De richtlijn heeft nu de tijd gehad om in te werken. Werkt ze dan?
In de rest van dit artikel bespreken we de doelstellingen en beperkingen van de PRD 2019 en belichten we de rol van kredietverzekering bij het helpen van grensoverschrijdende bedrijven om hun weg te vinden in het nieuwe landschap van preventieve herstructurering. Voorlopig volstaat het te zeggen dat de PRD 2019 het herstructureringstraject iets duidelijker en "gebruiksvriendelijker" heeft gemaakt, maar dat sommige onderdelen nog steeds in nevelen gehuld zijn.
.2026-03-06-10-52-22.png)
Wat doet preventieve herstructurering?
Een preventief herstructureringsproces heeft de beste bedoelingen. Het is bedoeld om bedrijven in financiële moeilijkheden te beschermen, economische waarde te behouden, banen te beschermen en verliezen in de toeleveringsketen van het bedrijf te beperken. Hierdoor draagt het bij aan een grotere financiële stabiliteit en bevordert het grensoverschrijdende investeringen in de hele EU.
In grote lijnen verandert preventieve herstructurering de manier waarop een bedrijf zijn schulden en financiën beheert, zodat het kan overleven. Dat kan betekenen dat er opnieuw wordt onderhandeld over terugbetalingsvoorwaarden, dat bedrijfskosten worden verlaagd, dat delen van het bedrijf worden verkocht of dat nieuwe financieringsbronnen worden aangetrokken. De kern van een preventieve herstructureringsprocedure wordt gevormd door het herstructureringsplan van het bedrijf, dat alle maatregelen en bijdragen van crediteuren bevat die nodig zijn voor een succesvolle en duurzame herstructurering. Het plan wordt ter stemming voorgelegd aan alle betrokken crediteuren.
PRD 2019 creëert een kader om herstructurering eerder, sneller en soepeler te laten verlopen. Hier zijn enkele maatregelen die bedrijven in moeilijkheden kunnen gebruiken:
Debiteur in eigen beheer [DIP]
Tijdens herstructureringsprocedures behouden schuldenaren de zeggenschap over de bedrijfsvoering en de activa, waardoor bedrijven hun activiteiten kunnen voortzetten. In bepaalde gevallen wordt de schuldenaar bijgestaan en begeleid door een herstructureringsdeskundige.
Opschorting van de tenuitvoerlegging
Bedrijven krijgen uitstel van executiemaatregelen door schuldeisers, zodat er onderhandelingen kunnen plaatsvinden. Dit uitstel duurt doorgaans vier maanden, maar kan worden verlengd.
Klassenoverschrijdende cram-down
Hierdoor kan een herstructureringsplan worden uitgevoerd, zelfs als één groep schuldeisers ertegen stemt. Een minderheid van de schuldeisers kan worden overstemd en is dan gebonden aan de meerderheidsbeslissing.
Veilige haven
Nieuwe en tussentijdse financiering wordt specifiek beschermd, waardoor bedrijven ook tijdens het herstructureringsproces investeringen kunnen aantrekken.
Uiteindelijk blijft het doel hetzelfde. Volgens de richtlijn „moet herstructurering schuldenaren in financiële moeilijkheden in staat stellen hun bedrijfsactiviteiten geheel of gedeeltelijk voort te zetten door de samenstelling, voorwaarden of structuur van hun activa en passiva te wijzigen…“
Herstructurering vindt vaak plaats als gevolg van onderhandse, buitengerechtelijke onderhandelingen. Herstructurering werkt het beste als deze vroeg, snel, in overeenstemming met alle relevante belanghebbenden, in stilte en met zo min mogelijk betrokkenheid van de rechter wordt uitgevoerd. PRD 2019 biedt bedrijven een wettelijk kader waarop zij kunnen terugvallen mocht dat nodig zijn.
Waarom was PRD 2019 nodig?
Vóór de komst van PRD 2019 vormde de wirwar van nationale regels rond herstructurering een obstakel voor efficiënte preventieve maatregelen. In sommige Europese landen werden preventieve herstructureringsopties zelden gebruikt of waren ze zelfs onbekend. Grensoverschrijdende bedrijven werden geconfronteerd met een overvloed aan concurrerende wetten die het proces vertraagden, juridische onzekerheid creëerden en het duurder maakten. Investeerders (en potentiële investeerders) hadden moeite om de risico's te begrijpen en zagen vaak af van een geplande investering in het buitenland.
Kortom, het herstructureringslandschap in Europa vóór 2019 kostte bedrijven veel tijd en geld – twee zaken waar bedrijven in moeilijkheden niet veel van hebben.
“Vóór de PRD 2019 vonden grensoverschrijdende bedrijven die preventieve herstructurering wilden doorvoeren het proces soms frustrerend traag, verwarrend en duur. Daarom verplaatsten sommige grotere bedrijven zelfs hun statutaire zetel naar een niet-EU-land om te profiteren van de lokale herstructureringsregelgeving, bijvoorbeeld de Britse Scheme of Arrangement,” zegt Lutz Jansen, advocaat en Expert Advisor, Special Risk Management bij Atradius. “Dit leidde ongetwijfeld tot situaties waarin bedrijven geen reële kans hadden op een holistische herstructurering en uiteindelijk failliet gingen, terwijl ze anders misschien gered hadden kunnen worden. Dit ging gepaard met potentieel vermijdbare verliezen voor hun toeleveringsketens en personeelsinkrimpingen. Helaas bestaan sommige van deze problemen nog steeds, ondanks de beste bedoelingen van de EU.”
Vóór de PRD 2019 ervoeren grensoverschrijdende bedrijven die een preventieve herstructurering wilden doorvoeren, het proces soms als frustrerend traag, onduidelijk en duur.
Lutz Jansen
De toenemende trend van preventieve herstructureringen
Uit professionele enquêtes blijkt dat het aantal bedrijfsherstructureringen in heel Europa toeneemt, aangewakkerd door stijgende bedrijfskosten, verstoringen in de toeleveringsketen en geopolitieke instabiliteit.
Het is ook zeer waarschijnlijk dat de implementatie van de PRD 2019 in de afgelopen jaren heeft geleid tot een piek in preventieve herstructureringen. De acceptatie is ongelijk, maar steeds meer bedrijven maken gebruik van EU-brede instrumenten om financiële risico's in een vroeger stadium te identificeren en sneller actie te ondernemen.
Helaas kunnen officiële EU-cijfers geen exact beeld geven, omdat deze niet bestaan. Een beperking van de PRD 2019 is dat de beslissing over rapportage aan de lidstaten wordt overgelaten. De meeste EU-landen publiceren geen statistieken over het aantal kennisgevingen of aanvragen dat hun preventieve herstructureringskaders ontvangen. Bovendien heeft de schuldenaar de mogelijkheid om de procedure vertrouwelijk te behandelen, zodat deze in het algemeen niet hoeft te worden gepubliceerd.
Dat gezegd hebbende, zien we een duidelijke stijging in herstructureringsactiviteiten in heel Europa. Rechterlijke uitspraken en professionele enquêtes wijzen op een toenemend gebruik van preventieve herstructureringsinstrumenten. Zo zijn er sinds de invoering van de Duitse wet op de stabilisatie en herstructurering van ondernemingen (StaRUG) een aantal spraakmakende zaken geweest. Hieronder vallen herstructureringsmaatregelen waarbij de toeleverancier in de automobielsector Leoni AG, modewinkelketen Gerry Weber, energieopslagbedrijf Varta AG en landbouwconcern BayWA AG betrokken waren.
Ook bredere datasets, zoals de European Restructuring Monitor (ERM), wijzen op een groot aantal herstructureringsgevallen. Volgens de Weil European Distress Index zal het aantal bedrijven in financiële moeilijkheden naar verwachting tot 2026 toenemen. Dit komt door “zwakkere investeringsvoorwaarden, hogere financieringskosten en aanhoudende onzekerheid rond handelsbeleid en geopolitieke risico’s.” We kunnen verwachten dat preventieve herstructureringsactiviteiten zullen toenemen naarmate de financiële kwetsbaarheid toeneemt.
De beperkingen van PRD 2019
De toename van herstructureringsactiviteiten wordt aangedreven door krappe economische omstandigheden in combinatie met een groeiende bekendheid met nieuwe herstructureringskaders. Meer bedrijven maken gebruik van instrumenten die hen helpen om eerder te herstructureren, waardoor het aantal bedrijven dat failliet gaat mogelijk afneemt.
Dat gezegd hebbende, is de PRD 2019 verre van perfect. Zoals opgemerkt is de acceptatie ongelijkmatig, wellicht omdat de richtlijn tekortschiet in de belangrijkste doelstelling: het harmoniseren van herstructureringsregels in de hele EU.
De wet liet een grote mate van flexibiliteit toe in de manier waarop lidstaten het nieuwe kader en de nationale regels die daarop voortbouwen, implementeren. PRD 2019 introduceerde preventieve herstructureringsprocedures met in detail verschillende implementatiemogelijkheden voor lidstaten. Dit leidt tot procedures die nog steeds aanzienlijk verschillen tussen landen. We zien dit terug in enkele verschillen tussen de StaRUG en zijn equivalent in Nederland, de Wet Homologatie Onderhands Akkoord (WHOA). In het kort:
Toelatingseisen
PRD 2019 vereist dat er aan de kant van de schuldenaar sprake is van een „waarschijnlijkheid van insolventie“ (zoals gedefinieerd in de nationale wetgeving). In dit opzicht vereist StaRUG dreigende insolventie, d.w.z. als het waarschijnlijk is dat de schuldenaar niet in staat zal zijn om bestaande betalingsverplichtingen op de vervaldatum binnen een prognoseperiode van 24 maanden na te komen (zie artikel 18 van de Duitse insolventiewet). WHOA is beschikbaar als het hoogst onwaarschijnlijk is dat de betreffende onderneming haar schuldendienstcapaciteit kan handhaven.
Stemmen
Volgens de StaRUG is voor de goedkeuring van een herstructureringsplan een meerderheid van 75% in elke categorie schuldeisers vereist. Onder de WHOA volstaat een meerderheid van tweederde (66,7%).
Start van het plan
Volgens de StaRUG kan alleen het bedrijfsmanagement de procedure inleiden en een herstructureringsplan indienen. Volgens de WHOA kan ook een door de rechtbank aangestelde deskundige als initiatiefnemer optreden.
Toepassingsgebied
StaRUG wordt beschouwd als gedetailleerder en strikter, terwijl WHOA flexibeler is.
Contracten
De WHOA biedt de mogelijkheid om lopende contracten onder bepaalde voorwaarden te beëindigen. Omstreden genoeg werd die optie op het laatste moment uit de StaRUG geschrapt. In de praktijk heeft dit het toepassingsgebied van de StaRUG aanzienlijk beperkt. De StaRUG richt zich op financiële herstructureringen en wijzigingen in de aandeelhoudersstructuur, terwijl de WHOA ook wordt gebruikt voor de herstructurering van operationele bedrijfsactiviteiten.
Deze gebrekkige afstemming leidt tot praktische problemen voor bedrijven die een herstructurering overwegen, met name voor bedrijven die grensoverschrijdend actief zijn. Ook voor hun crediteuren zorgt dit voor onduidelijkheid.
“Grensoverschrijdende bedrijven moeten hun weg vinden tussen uiteenlopende definities, stemregels, crediteurclassificaties en mate van rechterlijke betrokkenheid, wat de voorspelbaarheid vermindert en de risicobeoordeling bemoeilijkt”, zegt Wencke Mull, Regional Head, Risk Services bij Atradius. “Dit betekent dat het voor investeerders en crediteuren moeilijker is om te voorspellen hoeveel geld ze zullen terugkrijgen, hoe lang de procedures zullen duren, hoe duur ze zullen zijn en of een herstructurering in verschillende landen zal slagen.”
In de PRD 2019 zelf werd aangekondigd dat deze zal worden geëvalueerd en dat er uiterlijk in juli 2026 een rapport over de toepassing en impact ervan zal worden gepresenteerd. Op basis van die evaluatie zal de Europese Commissie, indien nodig, een wetsvoorstel indienen, waarbij aanvullende maatregelen worden overwogen om het juridische herstructureringskader te consolideren en te harmoniseren. Het zal interessant zijn om te zien of en in hoeverre de EU de bovengenoemde beperkingen zal erkennen en – zo ja – hoe hun antwoord er precies uit zal zien. Hoe dan ook: echte harmonisatie binnen de EU vereist een duidelijke en gemeenschappelijke definitie van "insolventie" en "waarschijnlijkheid van insolventie". Dit wordt in de EU beschouwd als een langetermijnplan. Inderdaad: aangezien de herstructurerings- en insolventiekaders binnen de EU op totaal verschillende manieren zijn opgezet en de politieke belangen ook aanzienlijk verschillen van de ene lidstaat tot de andere, is er nog een lange weg te gaan.
Grensoverschrijdende ondernemingen krijgen te maken met uiteenlopende definities, stemregels, classificaties van crediteuren en mate van betrokkenheid van de rechter, wat de voorspelbaarheid vermindert en de risicobeoordeling bemoeilijkt.
Wencke Mull
De rol van kredietverzekering
Ondanks de problemen met PRD 2019 biedt de toename van preventieve herstructureringen leveranciers de kans om het risico op wanbetalingen en afschrijvingen te verminderen. Het verandert de manier waarop risico's zich ontwikkelen en hoe vorderingen worden geïnd. Vroegtijdig en daadkrachtig optreden is goed voor zowel het bedrijf dat herstructurering ondergaat als zijn crediteuren.
Kredietverzekeraars spelen hierin een sleutelrol. Verzekeraars bieden inzicht, vroegtijdige waarschuwingen en ervaring met verschillende nationale herstructurerings- en insolventiekaders. Ze helpen klanten de gevolgen te begrijpen wanneer een koper een procedure zoals StaRUG of WHOA start. Ze blijven betrokken bij de onderhandelingen en kunnen daardoor mogelijk hogere terugvorderingen veiligstellen.
Naarmate meer bedrijven pre-insolventieprocedures ingaan, zien verzekeraars stress eerder aankomen en kunnen ze de blootstelling effectiever beschermen. Verzekerden worden ondersteund tijdens de herstructureringsprocedures van een koper en begeleid bij de verschillende nationale procedures. Kredietverzekeraars kunnen verduidelijken hoe lokale regels invloed hebben op terugvorderingen, blootstellingen en liquiditeit.
“Kredietverzekeraars bieden een essentiële stabiliteitslaag voor bedrijven die opereren binnen preventieve herstructureringskaders die binnen de EU nog steeds ongelijk zijn”, zegt Jansen. “Wij ondersteunen nuttige en gerichte herstructureringsactiviteiten ten behoeve van onze polishouders, gericht op solide en duurzame toekomstige zakelijke relaties. Het verbetert ook de financiële transparantie in een tijd waarin bedrijven te maken hebben met hogere verwachtingen om effectief risicobeheer aan te tonen.”
Deze ondersteuning helpt bedrijven om te anticiperen op stress, weloverwogen beslissingen te nemen en hun liquiditeit te beschermen, terwijl het juridische landschap rond herstructurering zich blijft ontwikkelen.
Wat wij doen
Atradius is veel meer dan alleen een verzekeringsmaatschappij. Onze polishouders zien ons als een strategische risicopartner die inzicht, expertise en ondersteuning biedt vanaf het moment dat we veranderend kopersgedrag signaleren tot aan de afronding van herstructureringsprocedures. Wij zetten ons in om jou te ondersteunen bij het innen van openstaande vorderingen in uitzonderlijke situaties.
Neem contact met ons op om te ontdekken hoe je jouw eigen kredietrisicostrategie kunt versterken en te zien hoe wij je kunnen helpen om voorop te blijven lopen.
