Logistieke risico’s in de internationale handel

Internationale handel speelt een cruciale rol in de wereldeconomie. Het grensoverschrijdende verkeer van goederen en diensten stimuleert economische groei, bedrijfsontwikkeling en consumentenmarkten. Deze stromen zijn echter blootgesteld aan een reeks logistieke risico's. Dit zijn gebeurtenissen of verstoringen die het grensoverschrijdende verkeer van goederen vertragen, beschadigen, duurder maken of verhinderen. Dergelijke risico's kunnen van invloed zijn op toeleveringsketens, klantenservice, winstgevendheid en uiteindelijk het kredietrisico van een bedrijf.

Welke transportroutes bepalen de internationale logistiek?

Zeevracht blijft de dominante vorm van internationaal vrachtvervoer en vervoert meer dan 75% van de wereldhandel in volume. Weg-, spoor-, binnenvaart- en luchtvracht spelen ook een belangrijke rol, afhankelijk van de afstand, de bestemming en het soort goederen dat wordt vervoerd.

Hoewel luchtvracht qua volume minder dan 1% van de verhandelde goederen vervoert, is deze van cruciaal belang voor hoogwaardige en tijdgevoelige producten zoals halfgeleiders, geneesmiddelen, elektronica en luxegoederen. Qua waarde is luchtvracht goed voor ongeveer een derde van de wereldhandel.

Wat zijn de belangrijkste logistieke risico’s?

1. Fysieke verstoring van handelsroutes

Geopolitieke spanningen, sancties en gewapende conflicten kunnen belangrijke transportroutes verstoren of afsluiten, waardoor de verzendkosten stijgen en de levertijden toenemen. Zeevervoer is bijzonder kwetsbaar omdat het sterk afhankelijk is van de vrijheid van navigatie door strategische waterwegen. 

Strategische waterwegen zoals de Straat van Hormuz, de Rode Zee, de Straat van Taiwan en de Zuid-Chinese Zee zijn bijzonder kwetsbaar voor geopolitieke spanningen die het verkeer kunnen verstoren, de kosten kunnen verhogen en de levertijden kunnen verlengen.

Ook extreme weersomstandigheden en klimaatgerelateerde gebeurtenissen kunnen een grote impact hebben op logistieke netwerken. Orkanen, tyfoons, overstromingen en stormen kunnen de transportactiviteiten aanzienlijk verstoren. Droogte die waterwegen zoals het Panamakanaal treft, kan de capaciteit verminderen en vertragingen veroorzaken in wereldwijde toeleveringsketens. Evenzo kunnen lage waterstanden in rivieren het vervoer over de binnenwateren beperken en de vervoersvolumes verminderen.

Naarmate de klimaatverandering de frequentie en ernst van extreme weersomstandigheden doet toenemen, worden bedrijven geconfronteerd met toenemende onzekerheid bij het beheer van transportnetwerken en het handhaven van betrouwbare leveringsschema’s.

Deze verstoringen hebben niet alleen gevolgen voor logistieke dienstverleners en handelaren die direct in de getroffen regio’s actief zijn, maar ook voor toeleveringsketens wereldwijd. De gevolgen kunnen onder meer bestaan uit producttekorten, productievertragingen en hogere prijzen op diverse markten.

2. Congestie in havens

Wanneer geopolitieke gebeurtenissen of zwaar weer de gevestigde scheepvaartroutes verstoren, leiden vervoerders schepen vaak om via alternatieve havens. Hoewel het omleiden kan helpen om de handelsstromen in stand te houden, neemt het zelden de bredere gevolgen van de verstoring weg.

Langere transportroutes verhogen de verzendkosten, verlengen de transittijden en zorgen ervoor dat goederen langer onderweg zijn. Dit verhoogt de financieringsbehoefte voor voorraden, zet het werkkapitaal onder druk en kan de liquiditeit in de hele toeleveringsketen verzwakken. 

Havens die extra verkeer ontvangen, kunnen ook te maken krijgen met congestie, wat leidt tot vertragingen, opslagkosten en hogere vrachtprijzen.

Zelfs onder normale bedrijfsomstandigheden komt congestie in havens steeds vaker voor. Toenemende handelsvolumes, tekorten aan arbeidskrachten en capaciteitsbeperkingen blijven grote havens wereldwijd onder druk zetten. Hoewel veel landen investeren in havenuitbreidingsprojecten, vergen deze initiatieven veel tijd en kapitaal, wat betekent dat congestie waarschijnlijk een uitdaging zal blijven.

3. Tekort aan containers

Containertekort kan een aanzienlijke logistieke uitdaging vormen in de internationale handel. Dit probleem kwam vooral duidelijk naar voren tijdens de Covid-19-pandemie, toen verschuivingen in de consumentenvraag en handelspatronen de wereldwijde distributie van containers verstoorden. Terwijl de vraag in bepaalde markten sterk toenam, stapelden grote aantallen lege containers zich op op locaties waar ze niet nodig waren, terwijl er in exporterende regio’s juist een tekort ontstond. Deze onbalans veroorzaakte knelpunten in de hele toeleveringsketen, wat bijdroeg aan hogere vrachtprijzen, langere transittijden en vertragingen bij de levering.

De gevolgen reiken vaak verder dan alleen het transport. Een tekort aan containers kan leiden tot productieonderbrekingen, dalende voorraadniveaus en problemen bij het voldoen aan de vraag van klanten. Op export afhankelijke opkomende economieën kunnen hier bijzonder kwetsbaar voor zijn, omdat bedrijven in deze markten mogelijk over minder middelen beschikken om te concurreren om de beschikbaarheid van containers tijdens periodes van hoge vraag.

4. Risico’s in verband met handelsbeleid en tarieven

Risico's op het gebied van handelsbeleid en tarieven vloeien voort uit wijzigingen in handelsovereenkomsten, tarieven, quota, vrijwaringsmaatregelen, import- en exportcontroles en ander overheidsbeleid dat van invloed is op de grensoverschrijdende handel.

Deze maatregelen kunnen de verzendkosten verhogen, onzekerheid veroorzaken en gevestigde logistieke netwerken verstoren. Handelsgeschillen, politieke spanningen en plotselinge wijzigingen in de regelgeving kunnen invloed hebben op inkoopstrategieën, douanevereisten en voorwaarden voor markttoegang.

Bedrijven kunnen te maken krijgen met hogere kosten, vertragingen bij de levering, een verminderde concurrentiepositie en strengere nalevingsverplichtingen. Aangezien overheden handelsbeleid blijven inzetten als een strategisch economisch en geopolitiek instrument, moeten internationaal opererende bedrijven alert blijven op veranderende regelgeving en de gevolgen daarvan voor toeleveringsketens.

5. Douane- en regelgevingsrisico’s

Douane- en regelgevingsrisico’s ontstaan wanneer goederen tijdens grensoverschrijdend vervoer niet voldoen aan wettelijke, douane- of handelsvereisten. Veelvoorkomende problemen zijn onder meer onjuiste documentatie, onjuiste douaneclassificaties, schendingen van sancties en het niet naleven van import-, export-, etiketterings- of productvoorschriften. Deze problemen kunnen leiden tot vertragingen bij de douane, extra heffingen en belastingen, financiële boetes, het vasthouden van zendingen of zelfs inbeslagname van goederen.

Regelgevingsvereisten worden steeds complexer naarmate overheden nieuwe handelsovereenkomsten, duurzaamheidsnormen en veiligheidsmaatregelen invoeren. Bedrijven moeten daarom voldoende middelen inzetten voor documentatie en naleving om vermijdbare en potentieel kostbare verstoringen te voorkomen.

6. Operationele risico’s

Operationele risico’s zijn verstoringen die van invloed zijn op het efficiënte vervoer, de afhandeling en de opslag van goederen in de gehele toeleveringsketen. Typische voorbeelden zijn transportvertragingen, tekortkomingen bij leveranciers, slecht voorraadbeheer, tekorten aan arbeidskrachten, stakingen van chauffeurs, magazijnmedewerkers of zeevarenden, storingen aan apparatuur, schade aan de lading en inbreuken op de naleving. Elk van deze gebeurtenissen kan de normale bedrijfsvoering verstoren en de efficiëntie van de toeleveringsketen verminderen.

De gevolgen zijn vaak hogere bedrijfskosten, verminderde klanttevredenheid, omzetverlies en verstoringen van productie- en distributieschema’s. Effectieve planning, diversificatie van leveranciers en sterke operationele controles zijn essentieel om de impact van deze risico’s te beperken.

7. Cyberbeveiligingsrisico’s

Cyberbeveiliging is een belangrijk aandachtspunt geworden voor de logistieke sector, omdat moderne toeleveringsketens afhankelijk zijn van onderling verbonden digitale systemen, cloudplatforms, externe dienstverleners en realtime gegevensuitwisseling.

Belangrijke bedreigingen zijn onder meer ransomware-aanvallen, phishingcampagnes, datalekken, gecompromitteerde externe leveranciers en kwetsbaarheden in verbonden apparaten zoals telematicasystemen en Internet of Things (IoT)-sensoren. Deze aanvallen kunnen cruciale activiteiten verstoren, waaronder magazijnbeheer, het volgen van zendingen, voorraadbeheer en transportplanning.

Naast operationele verstoringen kunnen cyberincidenten aanzienlijke financiële verliezen veroorzaken, gevoelige bedrijfs- en klantgegevens blootleggen, leiden tot boetes van toezichthouders en de reputatie van bedrijven schaden. Naarmate logistieke activiteiten steeds digitaler worden, zijn krachtige cyberbeveiligingsmaatregelen essentieel voor het behoud van veerkrachtige en betrouwbare toeleveringsketens.

Hoe logistieke verstoringen tot kredietrisico leiden

Logistieke verstoringen veroorzaken vaak een kettingreactie in toeleveringsketens. Vertraagde leveringen kunnen leiden tot voorraadtekorten, vertragingen of stilstand in de productie, gemiste verkoopkansen en een hogere behoefte aan werkkapitaal. Als gevolg hiervan kunnen bedrijven te maken krijgen met een zwakkere kasstroom, verminderde winstgevendheid en een verhoogd kredietrisico.

Sectoren die sterk afhankelijk zijn van wereldwijde toeleveringsketens en just-in-time-leveringssystemen zijn bijzonder kwetsbaar. De blootstelling wordt niet noodzakelijkerwijs bepaald door de geografische nabijheid van een transportknelpunt, maar door de mate van afhankelijkheid van ononderbroken wereldwijde handelsstromen.

Vervoers- en logistieke dienstverleners ondervinden vaak direct de gevolgen van verstoringen. Zij moeten omgaan met routewijzigingen, stijgende exploitatiekosten opvangen of doorberekenen, planningsproblemen oplossen en effectief communiceren met klanten.

Ook het betalingsgedrag van klanten kan tijdens periodes van verstoring verslechteren. Bedrijven die met operationele moeilijkheden kampen, kunnen om langere betalingstermijnen vragen, de betaling van facturen uitstellen of in financiële moeilijkheden raken. Bijgevolg kunnen logistieke verstoringen verder reiken dan operationele uitdagingen en uitgroeien tot bredere kredietrisico’s in de gehele toeleveringsketen.

Hoe bedrijven de impact van logistieke risico’s kunnen minimaliseren

Bedrijven die inzicht hebben in hun toeleveringsketens en transportroutes zijn beter in staat om kwetsbaarheden te identificeren en snel te reageren op verstoringen. Gezien de mogelijke gevolgen voor kosten, marges, cashflow en leveringsprestaties, moet het versterken van de veerkracht van de toeleveringsketen een strategische prioriteit zijn.

Bedrijven kunnen hun blootstelling aan logistieke risico’s verminderen door ontwikkelingen op het gebied van handel en regelgeving te volgen, leveranciers en markten te diversifiëren, flexibele logistieke netwerken in stand te houden en te zorgen voor nauwkeurige documentatie en naleving van de regelgeving. Real-time inzicht in de toeleveringsketen, noodplannen en sterke relaties met leveranciers, vervoerders en logistieke partners kunnen de veerkracht verder verbeteren.

Bedrijven die anticiperen op verstoringen en zich snel aanpassen, hebben meer kans om hun liquiditeit te beschermen, de bedrijfscontinuïteit te handhaven en hun concurrentievermogen te behouden in een steeds onzekerder wordende handelsomgeving. Inzicht in waar toeleveringsketens kritieke transportknelpunten raken, kan bedrijven ook helpen bij het inschatten van mogelijke gevolgen voor kosten, betalingsgedrag van klanten en kredietrisico.

Kredietverzekering kan de veerkracht tegen de indirecte gevolgen van logistieke verstoringen versterken. Het kan met name de financiële gevolgen opvangen wanneer verstoringen het betalingsvermogen van klanten aantasten. Door vorderingen te beschermen tegen commerciële en politieke risico’s, helpt kredietverzekering bedrijven hun cashflow veilig te stellen, hun liquiditeit te behouden en met meer vertrouwen zaken te doen tijdens periodes van verstoring en onzekerheid in de toeleveringsketen.

Wilt u meer weten?

Neem contact met ons op om te ontdekken hoe je jouw eigen kredietrisicostrategie kunt versterken, en bekijk hoe wij je kunnen helpen om een voorsprong te behouden.